Czy ka\u017cdy wyb\u00f3r cz\u0142owieka jest efektem wolnej woli? Czy to, \u017ce kupujemy produkty spo\u017cywcze takiej, a nie innej firmy jest naszym wolnym wyborem? Czy nawet najmniej istotna, dla naszego \u017cycia, decyzja nie jest czym\u015b zdeterminowana? Id\u0105c dalej, czy wyb\u00f3r dobra lub z\u0142a by\u0142 naszym wyborem, czy te\u017c zdeterminowa\u0142 go B\u00f3g lub szatan?<\/p>\n\n\n\n
W XXI wieku wiele os\u00f3b pr\u00f3buje zmanipulowa\u0107 cz\u0142owieka. Coraz popularniejsze staj\u0105 si\u0119 marketing i public relations, kt\u00f3rych zadaniem jest wp\u0142ywanie na codzienne wybory cz\u0142owieka. Partie polityczne, pracuj\u0105ce najsilniej przed wyborami, pr\u00f3buj\u0105 ukry\u0107 pora\u017cki swoich protegowanych i wypromowa\u0107 ich sukcesy, kt\u00f3re \u2013 po zastanowieniu\u2013 nie s\u0105 wcale tak wielkimi osi\u0105gni\u0119ciami. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce \u017cycie cz\u0142owieka oparte jest na samych wyborach. Cz\u0142owiek \u017cyje od wyboru do wyboru, wsz\u0119dzie musi podejmowa\u0107 mniej lub bardziej istotne decyzje. W czasach komunizmu wolno\u015b\u0107 nie opiera\u0142a si\u0119 na wyborze marki produktu, lecz na decyzji czy reglamentacja pozwala mi na zakup danego artyku\u0142u. W tym miejscu pojawia si\u0119 problem \u2013 czy cz\u0142owiek zastanawia si\u0119 nad wyborem? Konsumpcjonizm z pewno\u015bci\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0142 na to, \u017ce ludzie mniej my\u015bl\u0105 dokonuj\u0105c wybor\u00f3w, poniewa\u017c coraz wi\u0119cej ludzi ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 zakupu lepszych i bardziej presti\u017cowych produkt\u00f3w. Wyb\u00f3r cz\u0142owieka w kwestiach takich jak marka, polityka, mo\u017ce by\u0107 ograniczony i zdeterminowany przez innych ludzi. Je\u017celi cz\u0142owiek jasno nie postawi granicy pomi\u0119dzy sob\u0105 a osob\u0105 oddzia\u0142uj\u0105c\u0105 na wyb\u00f3r. T\u0119 granic\u0119 pomi\u0119dzy \u201echceniem\u201d drugiego cz\u0142owieka a moim \u201echceniem\u201d kszta\u0142tuje wolna wola<\/strong>[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki ju\u017c przed Soborem Trydenckim zmaga\u0142 si\u0119 z problemem istnienia wolnej woli cz\u0142owieka. Wtedy to w\u0142a\u015bnie pojawi\u0142y si\u0119 stanowiska, przeciw kt\u00f3rym jasno opowiedzieli si\u0119 ojcowie soborowi: \u201egdyby kto\u015b m\u00f3wi\u0142, \u017ce po grzechu Adama ludzka wolna wola zosta\u0142a utracona i zniszczona, lub \u017ce jest to tylko nazwa, w ka\u017cdym razie nazwa bez tre\u015bci i fikcja wprowadzona do Ko\u015bcio\u0142a przez szatana – niech b\u0119dzie wykl\u0119ty[2]<\/a>\u201d. Zwracaj\u0105c uwag\u0119 na kwestie wolnej woli w wyborze dobra lub z\u0142a, Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego wyja\u015bnia, \u017ce \u201ewolno\u015b\u0107 jest zakorzenion\u0105 w rozumie i woli w\u0142adz\u0105 dzia\u0142ania lub niedzia\u0142ania, czynienia tego lub czego\u015b innego, a wi\u0119c podejmowania przez siebie przemy\u015blanych decyzji. Dzi\u0119ki wolnej woli ka\u017cdy decyduje o sobie\u2026\u201d[3]<\/a>. Niezaprzeczalnie wolno\u015b\u0107 wymaga rozwa\u017cenia wyboru<\/strong>, wyzbycia si\u0119 wp\u0142ywu innych oraz, w efekcie, podj\u0119cia lub odrzucenia dzia\u0142ania. Wyb\u00f3r pomi\u0119dzy dobrem i z\u0142em nie jest ca\u0142kowicie wolny od determinant\u00f3w (chocia\u017cby wp\u0142ywu innych os\u00f3b). Wp\u0142yw na moralne decyzje pr\u00f3buje mie\u0107 szatan, kt\u00f3ry zwodzi cz\u0142owieka ze \u015bcie\u017cki wiod\u0105cej ku Bogu, czyli dobru. Cz\u0142owiek czyni z\u0142o r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy nie potrafi rozpozna\u0107 dobra, nie rozwin\u0105\u0142 w sobie sumienia lub te\u017c posiada wypaczone sumienie. Wolno\u015b\u0107, wed\u0142ug chrze\u015bcija\u0144skiej nauki, realizuje si\u0119 w pe\u0142ni dopiero wtedy, gdy skierujemy nasze \u017cycie ku Bogu oraz zjednoczymy si\u0119 z Nim<\/strong>[4]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Codzienne wybory cz\u0142owieka na p\u0142aszczy\u017anie czysto ludzkich, ziemskich, wybor\u00f3w nie s\u0105 wolne od determinant\u00f3w, tak samo jak decyzje, kt\u00f3re s\u0105 bardziej wymagaj\u0105ce. Ludzkie czyny mog\u0105 by\u0107 zdeterminowane, ale nie wszystkie s\u0105 obci\u0105\u017cone wp\u0142ywem innych podmiot\u00f3w. Cz\u0142owiek posiada woln\u0105 wol\u0119, ale dobrze postawi\u0107 pytanie \u2013 jaka jest granica pomi\u0119dzy woln\u0105 wol\u0105 a determinizmem? <\/strong>Ludzkie post\u0119powanie to proces z\u0142o\u017cony z bardzo du\u017cej ilo\u015bci dzia\u0142a\u0144, wp\u0142yw\u00f3w, przekona\u0144. Badanie pojedynczej decyzji \u2013 w mojej ocenie \u2013 zak\u0142ada bardzo wysokie ryzyko, je\u017celi nie zostanie rozwa\u017cona jak najwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w na wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Dlatego nawet na p\u0142aszczy\u017anie wiary pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra rozpatruje sw\u00f3j czyn jest cz\u0142owiek grzeszny, przeprowadzaj\u0105cy rachunek sumienia. Nie nale\u017cy popada\u0107 w skrajno\u015b\u0107, twierdz\u0105c (tj. Nietzsche), \u017ce cz\u0142owiek jest maszyn\u0105, ca\u0142kowicie zdeterminowan\u0105 przez si\u0142y wy\u017csze[5]<\/a>. Tak samo ci\u0119\u017cko zgodzi\u0107 si\u0119 ze zdaniem licznej grupy deist\u00f3w, \u017ce cz\u0142owiek jest wolny, poniewa\u017c B\u00f3g po stworzeniu \u015bwiata zostawi\u0142 go ludziom.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0142owiek posiada woln\u0105 wol\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 pewnego rodzaju granic\u0105 pomi\u0119dzy jego pragnieniami a pragnieniami drugiego cz\u0142owieka. Nie jest ca\u0142kowicie zdeterminowany, ale je\u017celi zaniedba refleksj\u0119 i zastanowienie nad codziennymi wyborami, mo\u017ce ulega\u0107 wp\u0142ywom r\u00f3\u017cnych determinant\u00f3w, w efekcie ograniczaj\u0105c, a w\u0142a\u015bciwie odrzucaj\u0105c, posiadanie wolnej woli.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Korekta tekstu: Joanna Ptasiewicz<\/em><\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Por. <\/strong>Karol Wojty\u0142a, Mi\u0142o\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107<\/em>, Studium etyczne, Wydawnictwo „Znak”, Krak\u00f3w. s. 11-15.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Sob\u00f3r Trydencki \u2013 dokumenty<\/em>, http:\/\/soborowa.strefa.pl\/trydent.html (12.12.2016) I\/C. Kanony o usprawiedliwieniu.<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> KKK, nr 1731.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> Por. KKK, nr 1732.<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> Por. F. Nietzsche, Antychryst, <\/em>http:\/\/nietzsche.ph-f.org\/dziela\/fn_a.pdf<\/a> (12.12.2016).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czy ka\u017cdy wyb\u00f3r cz\u0142owieka jest efektem wolnej woli? Czy to, \u017ce kupujemy produkty spo\u017cywcze takiej, a nie innej firmy jest naszym wolnym wyborem? Czy nawet najmniej istotna, dla naszego \u017cycia, decyzja nie jest czym\u015b zdeterminowana? Id\u0105c dalej, czy wyb\u00f3r dobra lub z\u0142a by\u0142 naszym wyborem, czy te\u017c zdeterminowa\u0142 go B\u00f3g lub szatan? W XXI wieku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1336,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[74,73],"tags":[],"class_list":["post-1335","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-felietony","category-news"],"yoast_head":"\n
\n\n\n\n